Тарбиялык иш
Тарбиялык иштин негизги милдеттери
Студенттер менен жүргүзүлүүчү тарбиялык иш билим алуучулардын инсандыгын ар тараптуу өнүктүрүүгө, жеке жана кесиптик ийгиликтерге жетүүгө болгон туруктуу муктаждыкты калыптандырууга, ошондой эле алардын өздөрүнүн жашоодогу максаттарын жана милдеттерин ишке ашырууга багытталган. Өзгөчө көңүл студенттердин өз алдынчалуулугун, өзүнө болгон ишенимин, өзүн көрсөтө билүү жөндөмүн өнүктүрүүгө жана өз алдынча, толук кандуу инсанды калыптандырууга бурулат.
Тарбиялык иштин жүрүшүндө студенттердин жоопкерчилик, демилгелүүлүк, активдүү жарандык позиция жана чечим кабыл алуу жөндөмү сыяктуу негизги инсандык сапаттары өнүгөт. Бул билим алуучулардын коомдук жана социалдык жашоонун ар түрдүү чөйрөлөрүнө натыйжалуу аралашуусуна, кесиптик адистикти аң-сезимдүү тандап алуусуна жана инсан катары гармониялуу өсүшүнө өбөлгө түзөт.
Филиалда жүргүзүлүүчү тарбиялык иш студенттердин жашоо шарттарын туура уюштурууга багытталып, алардын ар кандай тармактардагы активдүүлүгүн өнүктүрүүгө, жарандык жана чыгармачыл өзүн-өзү ишке ашыруусуна жана өзүн-өзү аныктоосуна жардам берет. Ошондой эле студенттердин физикалык, интеллектуалдык, маданий жана моралдык өнүгүүгө болгон муктаждыктарын канааттандырууга шарт түзөт.
Тарбиялык иш-чаралар шаардан сырттан келген студенттерге филиалдын жашоо жана окуу шарттарына ыңгайлашууга жардам берип, алардын келечектеги кесиптик ишмердүүлүгүнө зарыл болгон сапаттарды калыптандырууга, жарандык позициясын жана дүйнөтаанымын өнүктүрүүгө, саясий жана укуктук маданиятын жогорулатууга, эмгек көндүмдөрүн жана жамаатта иштөө жөндөмүн бекемдөөгө багытталат.
Тарбия процессин пландаштыруу
КГТУнун Токмок филиалындагы окуу-тарбия иши негизги принципке – студенттин инсандыгын, анын ичинде кесиптик маанилүү сапаттарын өнүктүрүүгө жана өзүн-өзү өнүктүрүүгө багытталган принципке ылайык пландалат.
Көп улуттуу коом шартында өз улуттук маданиятына, тилине болгон сый-урматты жана сүйүүнү тарбиялоого, ошондой эле башка элдердин маданиятына, каада-салтына жана тилдерине карата сабырдуулукка өзгөчө көңүл бурулат.
Филиалдын тарбия процессинин борборунда студент турат – анын баалуулук багыттары, интеллектуалдык өнүгүү өзгөчөлүктөрү жана жеке көз караштары эске алынат. Ошондуктан тарбия процесси студенттин жаш өзгөчөлүктөрүн эсепке алуу жана жаңы инсандык сапаттарды калыптандыруу үчүн шарт түзүү негизинде жүргүзүлөт.
Филиалдагы тарбиялык ишти уюштуруу коомдук өнүгүүнүн социалдык маанилүү багыты болуп эсептелет. Тарбия иши социомаданий багытта жүргүзүлүп, студенттердин бош убактысын туура уюштурууну, ден соолукту чыңдоочу иш-чараларды өткөрүүнү, спорттук жана чыгармачыл активдүүлүктү арттырууну, адеп-ахлакка каршы жана асоциалдык жүрүм-турумдун алдын алууну, коомго пайдалуу жана ыктыярдуу (волонтёрдук) ишмердүүлүктү уюштурууну камтыйт.
Заманбап социалдык-экономикалык шарттарда жаштарды тарбиялоо алардын руханий жана адеп-ахлактык өнүгүүсүнө, кесиптик өзүн-өзү аныктоосуна жана инсандык өсүшүнө багытталат.
Филиалдагы тарбия иши келечектеги адистин жарандык жана социалдык жүзүн калыптандырууга, патриоттук сапаттарды өнүктүрүүгө, ийкемдүү сынчыл ой жүгүртүүгө, конструктивдүү диалог жүргүзүүгө жана ар түрдүү чөйрөлөрдө натыйжалуу мамиле түзүүгө багытталгандыктан, анын мазмуну төмөнкү багыттарда ишке ашырылат:
Жарандык-патриоттук тарбия – укуктук аң-сезимди өнүктүрүүгө, өлкөгө жана анын жарандарына жоопкерчиликтүү мамиле кылууга, мыйзамдарды урматтоого жана аткарууга, активдүү жашоо позициясын калыптандырууга багытталат.
Филиалдын студенттери тарбиялык иштин бардык багыттарына активдүү катышат: ар кандай спорттук иш-чараларга, чыгармачыл сынактарга, фестивалдарга жана башка иш-чараларга.
Студенттерге кабыл алуу аземи
Студенттерди кабыл алуу салты орто кылымдагы Парижден башталган. Ал кезде жаштар расмий эмес студенттик коомчулуктун мүчөсү болуу үчүн ар кандай сыноолордон өтүшкөн.
Убакыттын өтүшү менен бул салт өзгөрүүгө учураган, бирок өзүнүн негизги маңызын сактап, бүгүнкү күнгө чейин жеткен. Азыркы учурда студенттерди кабыл алуу иш-чаралары чыгармачыл, достук жана уюшкан формада өткөрүлөт.
Мындай иш-чаралардын жүрүшүндө студенттер өздөрүн көрсөтүүгө, таланттарын жана жөндөмдөрүн ачууга, чыгармачыл мүмкүнчүлүктөрүн ишке ашырууга шарт алышат. Алар сахнада вокалдык жана бий номерлерин аткарып, ар кандай конкурстарга жана чыгармачыл коюлуштарга катышышат.
Айрыкча бий номерлерине өзгөчө көңүл бурулат, анда катышуучулар өз чеберчилигин, артисттик сапатын жана командада иштөө жөндөмүн көрсөтүшөт. Мындай иш-чаралар өзүнө болгон ишенимди арттырып, студенттердин ортосунда достук мамилелерди бекемдеп, ынтымактуу жамаатты калыптандырат.
Саламат жашоо образын жайылтуу студенттерде өз ден соолугуна аң-сезимдүү мамиле калыптандырууга, дене тарбия жана спорттун маанисин жогорулатууга, ошондой эле активдүү жашоо позициясын өнүктүрүүгө багытталган. Өзгөчө көңүл студенттерди спорттук иш-чараларга тартууга, санитардык эрежелерди жана гигиеналык нормаларды сактоого, физикалык жана психоэмоционалдык абалды чыңдоого, жеке ден соолукту сактоого жана коргоого бурулат.
Билим берүү процессинде жаштарга тобокелдик факторлору жана аларды алдын алуу жолдору тууралуу маалымат берүү максатында психологиялык тренингдер, профилактикалык маектер жана агартуу сабактары үзгүлтүксүз өткөрүлөт. Анын ичинде ВИЧ-инфекциясынын жана башка социалдык маанилүү оорулардын жайылышына каршы күрөшүү маселелери каралат. Бул иш-чаралар студенттердин маалымдуулук деңгээлин жогорулатып, жоопкерчиликтүү жүрүм-турумду калыптандырууга өбөлгө түзөт.
Институтубуздун студенттери спорттук мелдештерге, акцияларга, флешмобдорго жана тематикалык иш-чараларга активдүү катышып, жаштар арасында саламат жашоо образын жайылтууга жана оң социалдык баалуулуктарды калыптандырууга салым кошуп келишет.
Ошондой эле экстремизм, терроризм идеологиясынын жана социалдык чыр-чатактардын жайылышына каршы туруу максатында университетте толеранттуулукту, жарандык жоопкерчиликти жана адамдар аралык маданиятты өнүктүрүүгө багытталган комплекстүү профилактикалык иш-чаралар өткөрүлөт. Бул демилгелер коопсуз жана жагымдуу билим берүү чөйрөсүн түзүүгө жардам берет.
Окуу жайыбызда СПИДге каршы күрөшүү борборунун кызматкерлери менен ачык сабак өткөрүлдү. Иш-чара студенттердин ВИЧ/СПИД тууралуу маалымдуулугун жогорулатуу, анын алдын алуу жана коргонуу ыкмалары боюнча түшүндүрүү максатында уюштурулду.
Борбордун кызматкерлери мазмундуу лекция окуп, СПИД деген эмне экенин, адамдын иммундук жетишсиздик вирусу кандай жолдор менен жугарын жана жугуу коркунучун азайтуу чараларын кеңири түшүндүрүштү. Студенттер заманбап диагностикалоо жана дарылоо ыкмалары, медициналык көзөмөлдүн зарылдыгы, өзүнүн жана айланасындагылардын ден соолугуна жоопкерчиликтүү мамиле кылуу тууралуу маалымат алышты.
ВИЧ/СПИДге байланыштуу мифтерди жана стереотиптерди жоюуга өзгөчө көңүл бурулду. Туура маалымат жана аң-сезимдүү аракеттер вирустун жайылышына каршы күрөшүүгө жардам берери белгиленди.
Студенттер талкууга активдүү катышып, суроолорду берип, өз ойлору менен бөлүшүштү. Сабак интерактивдүү форматта өтүп, жеке жоопкерчилик, айланадагыларды урматтоо жана санитардык-гигиеналык эрежелерди сактоонун мааниси белгиленди.
Бүгүн кесипкөй ӨКМ кызматкерлеринин катышуусунда коопсуздук деңгээлин жогорулатууга жана өзгөчө кырдаалдарга даярдыкты бекемдөөгө багытталган машыгуу өткөрүлдү.
Иш-чаранын жүрүшүндө катышуучуларга ар түрдүү өзгөчө кырдаалдарда аракеттенүүнүн алгоритмдери кеңири түшүндүрүлүп, жеке жана коомдук коопсуздуктун негизги эрежелери эске салынды, ошондой эле өз убагында жана туура реакция кылуу тартиби көрсөтүлдү.
ӨКМ кызматкерлери практикалык мисалдарды талдап, өз тажрыйбалары менен бөлүшүп, бардык суроолорго жооп беришти. Мындай сабактар жоопкерчиликтүү жүрүм-турумду калыптандырууга, өзүн-өзү коргоо көндүмдөрүн бекемдөөгө жана өзгөчө кырдаалдарда тобокелдиктерди азайтууга жардам берет.
Кызыл Жарым Ай коомунун кызматкерлери менен биргеликте биринчи медициналык жардам көрсөтүү боюнча теориялык билимди жана практикалык көндүмдөрдү жогорулатууга багытталган ачык сабактар уюштурулуп өткөрүлдү. Негизги максат – өзгөчө кырдаалдарда туура аракеттенүү алгоритмин калыптандыруу жана ыкчам чечим кабыл алуу жөндөмүн өнүктүрүү болду.
Адистер биринчи жардам көрсөтүүнүн негизги принциптерин, ар кандай өзгөчө жана шашылыш абалдарда жүрүм-турум эрежелерин, жабыркагандардын өмүрүн жана ден соолугун сактоого багытталган чараларды кеңири түшүндүрүштү. Типтүү каталар жана аракеттердин туура ырааттуулугу өзгөчө каралды.
Ачык формат катышуучуларга суроо берүүгө, талкууга катышууга жана алган билимдерин практика жүзүндө бекемдөөгө мүмкүнчүлүк берди. Мындай иш-чаралар жоопкерчилик, гумандуулук жана айланадагыларга жардам берүүгө даярдык сапаттарын калыптандырат.
Пандемия – бул жалпы көйгөй. Ал обочолонууга гана эмес, башка форматта биригүүгө да мүмкүнчүлүк берет. Карантин чыгармачылыкты, искусстводон жана сулуулуктан ырахат алууну токтотпойт. Мүмкүнчүлүк ар дайым бар. Каалоо гана керек. Ушул татаал мезгилде ИСОПтун студенттери ар тараптуу өнүгүүнү улантып, видеороликтерди даярдап, университеттин жашоосуна онлайн форматта активдүү катышышты.
Студенттерибиз таланттуу, активдүү, максатка умтулган жана ийгиликтүү! Эл аралык сынактардагы жеңиштер, илимий конференцияларга, форумдарга, съезддерге жана мелдештерге катышуу – окутуучуларыбыздын эмгекчилдигинин, туруктуулугунун жана максаттуулугунун жыйынтыгы.
Рахматулин атындагы филиал «Корнелиус Коому» коомдук фонду менен биргеликте «Гендердик зомбулук» темасында төрт күндүк семинар өткөрдү.
Гендердик зомбулук – жыныстык таандыктыгына байланыштуу адамга же адамдар тобуна карата зыянын тийгизген ар кандай аракет. Ага сексуалдык зомбулук, үй-бүлөлүк зомбулук, адам сатуу, мажбурлап же эрте никеге тургузуу жана зыяндуу салттык практикалар кирет.
Гендердин раса, дин, экономикалык абал, саясий көз караш жана география менен кесилишкен өзгөчөлүктөрүн түшүнүү да гендердик зомбулуктун формаларына каршы күрөшүүдө маанилүү. Куралдуу чыр-чатактар шартында эркектер жана балдар да зомбулуктун курмандыгы болушу мүмкүн, бирок негизинен аялдар жана кыздар көбүрөөк жабыркайт.
Учурда студенттерди гендердик тарбиялоо маселеси абдан өзөктүү болуп калды. Себептеринин катарында төмөнкүлөрдү белгилдөөгө болот:
- Эркектердин аялдык сапаттарга ээ болушу жана аялдардын эркектей сапаттарга ээ болушу;
- Гендердик таандыктыктын сезимдеринин басаңдашы;
- Жаштар арасында туура эмес жүрүм-турум формаларынын өсүшү;
- Жалгыздык жана үй-бүлөлүк мамилелердин туруктуулугунун болбой калышына байланыштуу көйгөйлөрдүн өсүшү.
Гендердик тарбиялоонун өзөктүүлүгү ошондой эле үйрөтүү тармагындагы билим берүү чөйрөсү негизинен, биринчи кезекте, студенттин психологиялык жана курактык өзгөчөлүктөрүнө багытталгандыгынан келип чыгат, бирок көптөгөн мугалимдер психофизиологиялык өзгөчөлүктөрдүн, интеллект жөндөмдөрүнүн жана кабыл алуу ыкмаларынын, муктаждыктардын жана ар түрдүү жынысдагы студенттердин социалдык жүрүм-турумунун айырмачылыгын эске ала башташты.
Гендердик тарбия – бул ар кандай иш-аракетте көрүнгөн комплекстүү процесс. Ал тарбиялоо жана окутуу процессинде жыныстык айырмачылыктарды, социалдык-биологиялык өзгөчөлүктөрдү эске алууга негизделет.
Окутууда балдар менен кыздар маалыматты ар башка кабыл алары эске алынууга тийиш. Кыздар үчүн угуу аркылуу кабыл алуу маанилүү болсо, балдар үчүн көрүү аркылуу кабыл алууга негизделген визуалдык каражаттар натыйжалуу.
Натыйжада студенттер өз жынысынын өкүлү катары өзүн таанууга, өзүнүн ролдук жүрүм-турумун башкалардыкына салыштырууга үйрөнүштү. Башкаларды салыштыруу аркылуу кабыл алуу жөндөмү өнүккөн.
Семинар оң жыйынтыктарды берди. Студенттердин дүйнө таанымы кеңейип, эркек жана аялдын социалдык ролдору тууралуу билимдери көбөйдү. Жүрүм-турум жана баарлашуу маданияты жогорулап, бири-бирине көңүл буруу жана жылуу мамиле күчөдү. Алынган тажрыйба мындан ары да тереңдетилип, өркүндөтүлөт. Балдар жана кыздар – эки өзүнчө дүйнө. Эгер тарбиячылар жана ата-энелер гендердик өзгөчөлүктөрдү эске алып тарбиялоого кызыкдар болсо, бул милдеттер ийгиликтүү чечилет.
Кыргызстандын колледждери арасындагы дебат турнири
Дебат – актуалдуу темалар боюнча эки тараптын ортосунда атайын уюштурулган, так структураланган ачык пикир алмашуу. Максаты – бири-бирин эмес, үчүнчү тарапты өзүнүн тууралыгына ынандыруу. Катышуучулар колдонгон вербалдык жана вербалдык эмес каражаттар аудиторияда белгилүү бир көз карашты калыптандырууга багытталат. Көбүнчө дебат деп президенттикке талапкерлердин саясий талкуулары түшүнүлөт.
12-ноябрда Токмок шаарындагы Рахматулин атындагы филиалдын «invaders» командасы Кыргызстандын колледждери арасындагы дебат турнириге катышты.
Команда курамы: Абакаров Мустафа, Абдырахманов Алишер, Ахмедов Дильмурад, Ладейщикова Яна, Строганова Мария (команданын жетекчиси – Калмурзаев Апсамат Болотбекович). Алар финалда КМТУ колледжинин командасын жеңип, биринчи орунду ээлешти. Студенттерге жеңүүчү диплом жана баалуу белектер тапшырылды.
Турнир И. Раззаков атындагы КМТУда өттү. Уюштуруучулар:
3B MEDIA, Роза Отунбаеванын демилгеси.
Рахматулин атындагы филиалдын студенткасы «Мисс студентка 2022» (Токмок ш.)
Сынакты Н. Байтемиров атындагы Маданият сарайы уюштурган. Ага шаардын жогорку окуу жайларынын студенткалары катышты: Рахматулин атындагы филиал, Токмок индустриалдык-педагогикалык колледжи, Токмок медициналык колледжи, Токмок агроөнөр жай колледжи жана башкалар.
Жыйынтыгында баш байге – «Мисс студентка 2022» наамын Рахматулин атындагы филиалдын 1-курсунун студенти Жетигенова Аделя Бахтияровна жеңип алды. Ага демөөрчүлөр тарабынан сертификаттар жана баалуу белектер тапшырылды.
Аделя өзүнүн сулуулугун, харизмасын жана назиктигин гана эмес, кыргыз маданияты боюнча терең билимин да көрсөттү. Чыгармачылык этапта мыкты өнөрүн тартуулап, өзү жана кызыгуулары тууралуу кызыктуу баяндап берди.
Сынакка жалпысынан тогуз студентка катышты. Алар сырткы келбети менен гана эмес, акыл-эс жана таланты менен да айырмаланышты. Сынак бир нече этаптан турду: «Визиттик карточка» – өзү тууралуу тааныштыруу, чыгармачылык номер (бий, ыр), интеллектуалдык сынак (тарых, маданият, адабият жана искусство боюнча билим), ошондой эле кечки көйнөктөрдү көрсөтүү. Катышуучулар жоопкерчиликтүү даярданып, көрүүчүлөргө сулуулуктун, акылдын жана таланттын майрамын тартуулашты.
