Энергетикалык институт
Факультет төмөнкү багыттар боюнча адистерди даярдайт: "Электр жана электротехника", "Жылуулук энергетикасы жана жылуулук техникасы" жана "Техносфера коопсуздугу" 11 бакалавр билим берүү программалары жана 9 магистрдик билим берүү программалары.
Факультетте 128 окутуучу эмгектенет, анын ичинен 9 илимдин доктору жана 40ка жакын илимдин кандидаты. Күндүзгү жана алыскы бөлүмдөрдө окуган студенттердин саны 1900дөн ашат, алардын ичинен 1800 бакалавриатта, 114 магистратурада, 16 аспирант аспирантурада окушат.
Бүгүнкү күндө Энергетикалык факультетинин курамына 9 кафедра кирет:
- Электроэнергетика
- Электр менен камсыздоо
- Электр механикасы
- Энергиянын калыптанма булактары
- Электр техникасынын теориялык негиздери жана жалпы электр техникасы
- Жылуулук энергетикасы
- Жалпы физика
- Философия жана социалдык илимдер
- Техносфералык коопсуздук
Институт төмөнкү багыттар боюнча адистерди даярдайт: “Электр энергетикасы жана электр техникасы”, “Жылуулук энергетикасы жана жылуулук техникасы” жана “Техносфералык коопсуздук”, 11 бакалавриат жана 9 магистратура билим берүү программалары боюнча.
Институтта 109 окутуучу иштейт, алардын ичинен 9 илим доктору жана 40ка жакын илим кандидаты бар. Күндүзгү жана дистанттык бөлүмдөрдө окуган студенттердин жалпы саны 1800дөн ашык, анын ичинен 800ү бакалавриатта, 114ү магистратурада, ал эми 16сы аспирантурада билим алат.
Бүгүнкү күндө Энергетика институтунун курамында 8 кафедра бар:
Институттун билим берүү программалары боюнча билим берүү ишмердүүлүгүнүн максаттары
И. Раззаков атындагы КМТУнун Энергетика институтунун бакалавриат программалары боюнча билим берүү ишмердүүлүгүнүн максаттары
Бакалавриат билим берүү программаларынын максаты — энергетика жана электр техникасы тармагында фундаменталдык инженердик даярдыгы бар, негизги кесиптик компетенцияларга, практикалык көндүмдөргө ээ жана баштапкы инженердик жана эксплуатациялык кызматтарда кесиптик ишмердүүлүккө даяр адистерди даярдоо.
Бакалавриаттын негизги максаттары:
- Математика, физика, электр техникасы, жылуулук энергетикасы жана тиешелүү инженердик дисциплиналар боюнча фундаменталдык билимдерди калыптандыруу.
- Электр энергиясын өндүрүү, берүү, бөлүштүрүү, кайра жаралуучу энергия булактары жана жылуулук энергетикасы тармагында базалык кесиптик компетенцияларды өнүктүрүү.
- Чыныгы өндүрүш шарттарында энергетикалык жабдууларды, системаларды жана орнотууларды эксплуатациялоо боюнча практикалык көндүмдөрдү калыптандыруу.
- Энергетикадагы заманбап санариптик жана маалыматтык технологияларды, автоматташтырылган башкаруу системаларын колдонуу жөндөмүн өнүктүрүү.
- Кесиптик ишмердүүлүктүн жыйынтыгы үчүн жоопкерчиликти, өнөр жай, экологиялык жана энергетикалык коопсуздук нормаларын сактоону калыптандыруу.
И. Раззаков атындагы КМТУнун Энергетика институтунун магистратура программалары боюнча билим берүү ишмердүүлүгүнүн максаттары
Магистратура билим берүү программаларынын максаты — энергетика тармагында заманбап технологияларды жана инновациялык ыкмаларды колдонуу менен өз алдынча илимий-изилдөө, долбоорлоо, аналитикалык жана башкаруучулук ишмердүүлүк жүргүзө алган жогорку квалификациялуу адистерди жана изилдөөчүлөрдү даярдоо.
Магистратуранын негизги максаттары:
- Энергетика, электр техникасы жана энергетикалык системалар боюнча тереңдетилген жана кеңейтилген кесиптик билимдерди калыптандыруу.
- Илимий-изилдөө ишмердүүлүгүнүн компетенцияларын өнүктүрүү, илимий жана инженердик маселелерди коюу жана чечүү жөндөмүн калыптандыруу.
- Санариптик технологияларды жана адистештирилген программалык камсыздоону колдонуу менен энергетикалык системаларды долбоорлоо, моделдөө жана оптималдаштыруу көндүмдөрүн өнүктүрүү.
- Белгисиздик жана тез өзгөрүп жаткан технологиялык шарттарда техникалык жана башкаруучулук чечимдерди кабыл ала алган адистерди даярдоо.
- Инновациялык ишмердүүлүккө, академиялык карьерага жана үзгүлтүксүз билим алууга даярдыкты калыптандыруу, анын ичинде PhD докторантурасына даярдоо.
Институттун тарыхы
XX кылымдын 50-жылдарында гидроэнергетикалык ресурстарды интенсивдүү өздөштүрүү, электр станцияларын жана жогорку чыңалуудагы электр берүү линияларын куруу программаларынын ишке ашырылышына байланыштуу республикада өндүрүштү жана айыл чарбасынын бардык тармактарын электрлештирүү, ошондой эле энергетика багытындагы кадрларды даярдоо зарылдыгы пайда болгон. Бул ошол мезгилдин талабы болгон.
1953-жылы М.В. Фрунзе атындагы Кыргыз мамлекеттик педагогикалык институтунун (азыркы Кыргыз улуттук университети) базасында техникалык факультет түзүлгөн. Факультеттин алдында энергетикалык багыттагы адистерди даярдоо бөлүмү ачылып, “Өнөр жай ишканаларын электрлештирүү” адистигине 25 студент кабыл алынган.
Кыргыз ССР Министрлер Советинин №532 токтомунун негизинде Кыргыз мамлекеттик политехникалык институту уюштурулган. Жаңы түзүлгөн институтто тоо-кен, курулуш, энергетика, химия-технологиялык факультеттерин ачуу жана 1954-жылдын 1-октябрына чейин 200 студент кабыл алуу милдети коюлган. Институтта жалпы билим берүү жана техникалык кафедралар ачылып, алардын материалдык-техникалык базасы чыңдалган. 1954-жылы “Философия жана коомдук илимдер” жана “Физика” кафедралары түзүлгөн. 1954–1955-окуу жылында “Энергетика” адистигинде 68 студент окуган. Алгач факультет курулуш-энергетикалык деп аталып, 1957-жылы эки өз алдынча факультетке — курулуш жана энергетика факультеттерине бөлүнгөн. Ошол эле жылы Энергетика факультети түзүлүп, жарым кылымдан ашык убакыттан бери өзүнүн салтын жана тажрыйбасын сактап келет.
Жаңы факультетте окуу жана илимий иштерди уюштурууда ФПИнин окуу иштери боюнча директорунун орун басары, техника илимдеринин кандидаты, доцент Василий Андреевич Андреевдин салымы өзгөчө бааланат.
Алгачкы жылдары Энергетика факультетин инженер Евгений Васильевич Шонин жетектеген. 1955-жылы “Өнөр жай ишканаларын электрлештирүү” жана “Электротехника” кафедралары, 1956-жылы “Жылуулук техникасы жана гидравлика”, ал эми 1957-жылы “Электр станциялары, тармактары жана системалары” кафедраларынын ачылышы өлкө үчүн жергиликтүү энергетикалык кадрларды даярдоого чоң шарт түзгөн.
Биринчи инженер-электриктер 1958-жылы бүтүрүп чыккан. Алар Кыргызстандын энергетика тармагын өнүктүрүүгө, анын ичинде Аламүдүн ГЭСи, Ысык-Ата ГЭСи, Уч-Коргон ГЭСи, 110–35 кВ АндИжан–Кара-Суу–Ош жана Чүй линиялары, Бишкек ТЭЦи ж.б. курулуштарына чоң салым кошушкан.
1960-жылы электр станцияларында жана өндүрүштө технологиялык процесстерди автоматташтыруу үчүн “Автоматика жана телемеханика” кафедрасы, ал эми 1965-жылы “Электр машиналары жана аппараттары” кафедрасы ачылган.
Бул кафедралардын өнүгүшүнө, илимий кадрларды даярдоого жана лабораториялык базаны түзүүгө академик Ю.С. Неболюбов жана доцент Б.А. Гусев чоң салым кошушкан. 1967-жылы “Жылуулук техникасы жана гидравлика” кафедрасы эки өз алдынча кафедрага — “Жылуулук техникасы” жана “Гидравлика” кафедраларына бөлүнгөн.
1967-жылы “Өнөр жай ишканаларын электрлештирүү” кафедрасы “Электр кыймылдаткыч жана өндүрүштү автоматташтыруу” кафедрасына өзгөртүлгөн. 1970-жылы “Шаардык жана айылдык тармактарды электр менен жабдуу” кафедрасы ачылып, аны доцент В.А. Юриков жетектеген.
1980-жылга карата Энергетика факультетинде 127 окутуучу 11 кафедрада иштеп, жогорку квалификациялуу адистерди даярдаган.
1984-жылы өндүрүштү башкарууну автоматташтыруу тармагын өнүктүрүү максатында “Өндүрүштү башкарууну автоматташтыруу” факультети ачылып, айрым кафедралар жаңы факультетке өткөрүлгөн. 1999-жылы бул багыт кайра бөлүнүп, Информациялык технологиялар факультети түзүлгөн.
2001-жылы КТУнун Окумуштуулар кеңешинин чечими менен “Электроэнергетика” кафедрасы үч кафедрага бөлүнгөн: “Электроэнергетика”, “Электр менен жабдуу”, “Кайра жаралуучу энергия булактары”.
1956–1957-жылдары курулуш-энергетикалык факультетти Н.П. Клименко жетектеген.
Энергетика институтунун директорлору жана иштеген жылдары
1957–1959 — Е.В. Шонин
1959–1964 — К.Е. Голубков
1964–1971 — М.Г. Поляков
1971–1974 — С.Н. Назаров
1974–1975 — А.А. Шаймергенов
1975–1977 — К.Р. Рахимов
1977–1984 — В.А. Юриков
1984–1986 — Б.Т. Укуев
1986–1987 — А.С. Джаманбаев
1987–1992 — А.Н. Козлов
1992–1996, 1999–2006, 2008–2013 — М.А. Суеркулов
1996–1999 — С.С. Кадыркулов
2006–2008 — Дж.А. Апышев
2013–2015 — Ж.Т. Галбаев
2015–2018 — Ч.А. Кадыров
2018–2023 — Ж.Т. Галбаев
2023–2024 — Б.Р. Тентиев
2024–2025 — А.Р. Акпаралиев
2025–бүгүнкү күнгө чейин — А.У. Калматов
