Кафедранын тарыхы

КАФЕДРАНЫН ТАРЫХЫ ЖАНА ӨНҮГҮШҮ

«Имараттарды долбоорлоо, куруу жана жер титирөөгө туруктуу курулуш» кафедрасы 2006-жылдын 3-июлундагы №1/157 буйруктун негизинде «Архитектоника» жана «Курулуштун технологиясы жана уюштурулушу» кафедраларынын базасында түзүлгөн.

1955-жылы Фрунзе политехникалык институтунда «Өнөр жай жана жарандык имараттардын архитектурасы» (ӨЖИ архитектурасы) кафедрасы уюштурулган.

Кафедраны уюштуруучу жана анын биринчи жетекчиси — Кыргыз Республикасынын белгилүү архитектору, доцент Иванов Павел Петрович болгон.

Анын демилгеси жана активдүү катышуусу менен кафедранын алдында студенттерди имараттарды реалдуу долбоорлоого тартуу максатында студенттик долбоорлоо-конструктордук бюро (СДКБ) түзүлгөн. Анын биринчи жетекчиси — доцент Мель Р.К. болгон.

25 жылдык ишмердүүлүгүнүн ичинде студенттердин жана окутуучулардын күчү менен Кыргыз Республикасы үчүн, анын ичинде Фрунзе политехникалык институту үчүн да көптөгөн объектилер долбоорлонгон.

1973-жылдан тартып айыл чарба курулушу багыты боюнча адистерди даярдоо башталган. Ушуга байланыштуу кафедранын аталышы өзгөртүлүп, «Өнөр жай, жарандык жана айыл чарба имараттарынын архитектурасы» деп аталган. Кафедраны доцент Мель Р.К. жетектеген.

Республикада инженер-куруучуларга болгон муктаждыктын өсүшүнө байланыштуу «Айыл чарба имараттары жана курулмалары» (АЧИК) кафедрасы түзүлүп, анын башчысы болуп доцент Калюжин Н.Т. дайындалган.

1979-жылдан тартып «Өнөр жай жана жарандык имараттардын архитектурасы» кафедрасы «Өнөр жай жана жарандык курулуш» кафедрасы деп аталып, ӨЖК адистиги боюнча башкы бүтүрүүчү кафедра болуп дайындалган. Кафедрага окутуунун бардык формалары үчүн жумушчу окуу пландарын иштеп чыгуу боюнча укук жана жоопкерчилик берилген.

Ушул жылдар аралыгында, 1992-жылга чейин кафедраны доцент Мель Р.К., доцент, техника илимдеринин кандидаты Яценко Д.В. жана доцент, техника илимдеринин кандидаты Лосев Ю.Г. жетектешкен. Алардын жетекчилиги жана активдүү катышуусу менен кафедрада теориялык жана прикладдык багыттагы илимий-изилдөө иштери активдүү жүргүзүлгөн.

Кийинки жылдары кафедраны Кадыралиева К.О., Филиппов В.А., Батырчаев И.Э. жана Кожалиев А. жетектешкен.

2002-жылдан тартып кафедраны КГУСТАнын биринчи ректору, техника илимдеринин доктору, профессор Тентиев Ж.Т. жетектеген. Анын жетекчилиги астында «Имараттарды долбоорлоо» аттуу жаңы адистик ачылган.

Кафедрада жүргүзүлгөн илимий-изилдөө иштеринин ичинен республикада плотиналарды курууда колдонулуучу гидротехникалык бетондун касиеттерин изилдөө (жетекчиси — техника илимдеринин кандидаты Яценко Д.В.) жана курулуш объектилерин автоматташтырылган долбоорлоо системаларын (САПР) иштеп чыгуу технологиясы (жетекчиси — техника илимдеринин кандидаты Лосев Ю.Г.) өзгөчө мааниге ээ болгон.

«Курулуштун технологиясы жана уюштурулушу» кафедрасынын тарыхы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинде техникалык факультеттин түзүлүшү менен башталат. Анын базасында 1954-жылдын 1-сентябрында Фрунзе политехникалык институту түзүлгөн.

Фрунзе политехникалык институтунун курулуш факультетиндеги «Курулуш өндүрүшү» кафедрасы бүтүрүүчү кафедралардын бири болгон. «Курулуш өндүрүшү» кафедрасын доценттер Проворов П.Н. (1954–1966-жж.), Трулев В.И. (1962–1966-жж.), доцент, техника илимдеринин кандидаты Сердюков М.М. (1966–1969-жж.) жетектешкен.

1972-жылы архитектуралык жана курулуш факультеттеринде студенттердин санынын көбөйүшүнө байланыштуу кафедра эки кафедрага бөлүнгөн: «Курулуш өндүрүшүнүн технологиясы» (кафедра башчысы — Тулемышев М.Ш.) жана «Курулушту уюштуруу» (кафедра башчысы — Трулев В.И.).

1978–1986-жылдары «Курулуш өндүрүшүнүн технологиясы» кафедрасын доцент Ниязов Ш.Ф. жетектеген, ал эми 1986-жылдан 2006-жылга чейин кафедрага техника илимдеринин доктору, профессор Тулемышев М.Ш. жетекчилик кылган. Ал 1996-жылы Кыргыз Республикасынын Инженердик академиясынын академиги, ал эми 1999-жылы Эл аралык академиянын корреспондент-мүчөсү болуп шайланган.

«Курулуштун технологиясы жана уюштурулушу» кафедрасында республикадагы бирден-бир «Курулуш конструкцияларын термикалык иштетүү» илимий лабораториясы иштеген. Лаборатория Кыргыз Республикасынын курулуш объектилеринде жана ишканаларында материалдар менен конструкциялардын катууланышын жана кургатылышын тездетүүнүн үнөмдүү ыкмаларын иштеп чыгып, өндүрүшкө киргизген.

2006-жылы эки ири кафедранын биригүүсүнүн негизинде «Имараттарды долбоорлоо, куруу жана жер титирөөгө туруктуу курулуш» кафедрасы түзүлгөн.

2006-жылдан 2022-жылга чейин кафедраны физика-математика илимдеринин кандидаты, доцент Ж.Ы. Маматов жетектеген. Ал кафедранын калыптанышына, өнүгүшүнө жана илимий-изилдөө ишмердүүлүгүнүн өркүндөшүнө олуттуу салым кошкон.

2022-жылы «Имараттарды долбоорлоо» профили боюнча Түндүк Кавказ федералдык университети менен биргелешкен билим берүү программасын ишке ашыруу жөнүндө келишим түзүлгөн. Ошондой эле Кыргыз Республикасынын алдыңкы архитектуралык-курулуш уюмдары менен келишимдер түзүлгөн.

• 2018-жылдан 2022-жылдын сентябрь айына чейин кафедраны архитектура кандидаты, доцент Кожобаева Салтанат Толонбаевна жетектеген.
• 2022-жылдан 2026-жылга чейин кафедраны техника илимдеринин кандидаты, доцент Андашев Акылбек Жээнбекович жетектеген.
• 2026-жылдан тартып азыркы убакка чейин кафедранын башчысы болуп Сыдыков Ызатбек Каныбекович иштеп жатат.

ОКУУ ПРОЦЕССИ

Кафедра профилдик кафедра болуп саналат жана төмөнкү багыттар боюнча бүтүрүүчүлөрдү даярдайт:

• «Имараттарды долбоорлоо» — бакалавриат;
• «Курулуштун технологиясы жана уюштурулушу» — магистратура;
• «Имараттарды жана курулмаларды долбоорлоонун архитектуралык-конструктивдик принциптери» — магистратура.
• «Курулуштагы контролдук жана көзөмөлдүк ишмердүүлүгү» PhD программасы

Кафедра К.И. Раззаков атындагы Кыргыз мамлекеттик техникалык университетинин архитектуралык жана курулуш багыттарында билим алып жаткан студенттер үчүн окуу процессин камсыз кылат.

Кафедра биринчи, экинчи жана үчүнчү курстардын студенттери үчүн технологиялык жана долбоорлоо практикаларын уюштурат. Студенттер окуу процессинде алган теориялык билимдерин бекемдеп жана кеңейтип, курулуш тармагында практикалык иш алып баруу көндүмдөрүнө ээ болушат.

Азыркы учурда кадрларды даярдоо жана студенттердин окуу-өндүрүштүк жана өндүрүштүк практикалардан өтүүсү боюнча Сейсмология институту, Сейсмотуруктуу курулуш боюнча КНИИП, «Бишкеккурулуш» ПСФ, «Бишкекбашкыархитектура» жана башка көптөгөн жеке компаниялар менен келишимдер түзүлгөн.

Студенттер түздөн-түз өндүрүштө имараттардын жана курулмалардын конструкциялары, курулушту уюштуруу, эмгекти коргоо талаптары менен таанышып, тандаган адистиги боюнча практикалык көндүмдөргө ээ болушат.

Өндүрүштүк практиканын жыйынтыгы боюнча студенттер аткарган иштеринин натыйжаларын камтыган практика боюнча отчет даярдап, аны коргошот.

Кафедранын бүтүрүүчүлөрү курулуш, архитектура жана долбоорлоо тармактарында, ошондой эле илимий-изилдөө институттарында суроо-талапка ээ.

Окуу процессин ийгиликтүү уюштуруу максатында кафедранын окутуучулары тарабынан методикалык көрсөтмөлөр жана окуу куралдары системалуу түрдө даярдалып, жаңыланып жана кайра иштелип келет.

КАФЕДРАНЫН ИЛИМИЙ-ИЗИЛДӨӨ ИШМЕРДҮҮЛҮГҮНҮН НЕГИЗГИ БАГЫТТАРЫ

• Жер титирөөгө туруктуу курулуштун теориясы жана практикасы;
• Экстремалдык шарттарда бетон иштерин жүргүзүүнүн технологияларын иштеп чыгуу;
• Имараттарды жана курулмаларды курууда технологиялык процесстерди интенсификациялоо;
• Имараттардын энергия натыйжалуулугун жогорулатуу, жаңы конструктивдик-технологиялык чечимдерди иштеп чыгуу жана түзүү;
• Имараттардын жана курулмалардын конструктивдик системалары;
• Архитектуралык-курулуш физикасы.